حسن فراهانى
299
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
پنجشنبه 2 شهريور 1300 / 25 اوت 1921 / 20 ذى الحجه 1339 * تشريح وضعيت كلدانىهاى كردستان يوحنا نيسان خليفه آرشوك و نمايندهء فوق العادهء پاپ اعظم در ايران طى نامهاى به محتشم السلطنه وزير امور خارجه وضعيت كلدانىهاى كاتوليك سنندج را تشريح كرد و افزود : اين مسيحيان از تجار عمده كردستان هستند كه بواسطهء تجارت با روسيه و بين النهرين موفق شدهاند خود را ثروتمند نموده و خدمات مهمى را به مملكت خود انجام دهند و مىتوان آنان را تنها عيسويان شرق دانست كه بدون هيچ كمك خارجى تمام حوائج كليسا و هيئت روحانيون خود را برآوردهاند و بهترين مدرسه مملكت را به خوبى اداره كرده و دار الايتام خود را منظم و مرتب نموده و نگذاشتهاند حتى يك نفر فقير از گرسنگى بميرد . ولى متاسفانه در نتيجهء اغتشاشات سالار الدوله 1 در كردستان و جنگ جهانى اول ، مراودات تجارى ايشان قطع شده و به حالت فقر و فلاكت افتادهاند و مال التجارههاى ايشان نيز در معابر و راهها به غارت رفته و اغلب اموال و دارائىهايشان غصب شده است . ازاينرو ، عدهاى از اين جمعيت مسيحى به ناچار مهاجرت كرده و در قزوين و كرمانشاه اقامت گزيدهاند . يوحنا نيسان در پايان نامهاش از محتشم السلطنه تقاضا كرد هيئت كلدانيان سنندج از پرداخت مبلغ چهل تومان ماليات سالانه كه از قبل از مشروطيت معمول بود معاف شوند . 2 * گفتگوى سرشناسان مشهد با مشير الدوله سرشناسان شهر مشهد به تلگرافخانه دعوت شدند تا بوسيله تلگراف حضورى با مشير الدوله و نمايندگان ايالات خراسان در مجلس به گفتگو بپردازند . 3 * برپايى جشن در سفارت افغانستان به مناسبت آغاز سومين سال استقلال دولت افغانستان ، ديشب جشن باشكوهى در سفارتخانه افغانستان برپا شد . قوام السلطنه ، وزيران و عدهاى از رجال و شخصيتها كه به اين جشن دعوت شده بودند از ساعت هشت بعد از ظهر در محل سفارتخانه افغانستان حضور داشتند . 4 * انتشار روزنامه طوفان روزنامه طوفان 5 به مديريت محمد فرخى يزدى با كليشه سرخ و شعار طرفدارى از طبقه رنجبر و دهقان منتشر شد . سردبيرى اين روزنامه را ، موسوى يزدى عهدهدار بود . 6
--> ( 1 ) . ابو الفتح ميرزا ملقب به سالار الدوله ، پسر سوم مظفر الدين شاه ، والى غرب ايران بود و از طريق وصلت و اتحاد با اكثر خوانين غرب نيروى فراوانى در اختيار داشت . او در آغاز به انديشهء رسيدن به سلطنت با برخى از مشروطهطلبان و از جمله ملك المتكلمين روابطى برقرار كرد . از او وعدهء حصول به تخت پادشاهى را دريافت نمود . سالار الدوله پس از ناكامى در رسيدن به تخت سلطنت توسط مشروطهطلبان ، سرانجام به محمد على شاه پيوست و با مشروطهخواهان درافتاد . او پس از عزل شاه ، به انديشهء تصرف تهران افتاد ، اما موفق نشد . سالار الدوله در جريان آخرين تهاجم به تهران ، در نهاوند شكست خورد و به كنسولگرى انگليس پناه برد . چندى بعد او با استفاده از تأمين دولت به تهران آمد و در پارك اتابك تحت نظر قرار گرفت . سالار الدوله سرانجام به اروپا تبعيد گرديد . ( حيات يحيى ، ج 2 ، ص 158 ، 96 ، 31 ، ج 3 ، ص 210 ، 195 ، 176 ؛ تاريخ مشروطيت ، ج 1 ، ص 59 ، 58 ، 55 ، و ج 2 ، ص 263 ، 260 ، 254 و ج 3 ، ص 480 - 479 ) . ( 2 ) . نامه يوحنا نيسان به محتشم السلطنه وزير خارجه ، 2 / 6 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 30 ، پ 5 ، ص 8 . ( 3 ) . گزارشهاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 112 . ( 4 ) . روزنامه ايران ، 3 / 6 / 1300 ، ص 1 . ( 5 ) . روزنامه طوفان در تهران به صاحبامتيازى فرخى يزدى و مديريت موسوىزاده در دوم شهريور 1300 منتشر شد ( تاريخ جرايد و مجلات ايران ، ج 3 ، ص 168 و 169 ) . ( 6 ) . روزنامه طوفان ، 2 / 6 / 1300 ، ص 1 .